Veel sterren van Crêpe de Chine, maar helaas geen vallende gezien.
Veel geuren, hier ten hove, van de zwoele liguster gesnoven.
Door hitsige blikken beloerd, zeg maar die van de Koperen Ploert.
Veel krolse bekoring gewekt, maar ook veel schaamte bedekt.

Het winteruur komt naderbij, de mooipraterij is voorbij.
Summer Night Dress hoopt verkast, dat hij volgende zomer nog past.

Nog zo’n kat en je hebt een bontjas?
Nee hoor, trap er maar niet in:
er zitten twee vlijmscherpe loerogen achter die zwarte brillenglazen. Hij kan er zelfs een mier mee zien lopen tussen de twee en de vijf meter ver.
Toen hij onlangs moest worden geopereerd, hield hij z’n ogen ver open tijdens de narcose, en kreeg hij ’kunsttranen’ toegediend om ze vochtig te houden.
Er zitten glinsterende sterren van wel 3.000 lichtjaren groot op z’n netvliezen: die van de ’kattenoognevel’ uit het sterrenbeeld ’draak’ of wat dacht je. Schillen afgestoten materie van stervende sterren. Zijn pupillen zijn gaswolken vol licht. Hij ziet daarmee verder dan de Hubble Space Telescope kan reiken.

 

 

Ben blind? Je moest hem daar buiten maar eens op wacht zien zitten bij het muizenhol onder de stenen schildpad, in het katerlicht van de vallende avond: ik zie, ik zie wat jij niet ziet!
Nee, allemaal pose. Val dus maar niet in katzwijm voor hem, het zijn gewoon trukken van luie charel. Hij is ‘ooguit’ een beetje moe van de traagzame controletocht door de tuin deze morgen: of Ruig van hiernaast toch weer niet op zijn ligzetel heeft gelegen en er zijn rosse haren op achter heeft gelaten. Of kattin Sia misschien niet is langs geweest met haar fluwelen geurspoor. Nee, er valt met geen letter aan de gelaarsde kat te denken, als je z’n slome voortgang volgt langs de varens & de vijver. Als een kater in de morgendauw, zo voorzichtig.
Ik stuur mijn kat? Het feest is al lang gedaan, als hij daar toekomt. Zèlf gaan, er zit niks anders op. Het zal nog eerder andersom zijn: kat stuurt zijn mens. Asjeblief een paar muizen? Niks daarvan, het beest zit al vol koninginnehapjes & gebakken levertjes, door z’n mensmoeder bereid, soms zelfs tot in ’t holst van de nacht. Bovendien, hij zou er alleen maar mee spelen, je mag er toch niet aan denken?

 

En eet hij ze toch op, dan gaat hij daarna weer kathalzen op de tapijten. Dus gewoon negeren, doorlopen en alvast die hoed meepakken.

Hoopt zij alzo haar gelaat op te leuken?
Amper zes krullen, wie lok je daar mee.

Demping van ’t eigen geknor door het hunne?
Ze knort in haar ééntje veel luider dan zij.

Poging om zich een ’big-smile’ aan te meten?
Breken die touwtjes, dan scheurt ook haar mond.

Of ter vervanging van haar muizenissen?
Varkentjes wassen, ook dàt lukt haar niet.

Eerst beneveld door de wijn, dan een ekster, dan een zwijn?
Wat de zeug doet, moeten de biggetjes ontgelden.

 Gekortwiekt blijven zij hun veren schikken,
ach, echter naar ik vrees, tot bloedens toe.
Ik laat hen vechtend naar elkander pikken,
terwijl ik ’dit is dom’ denk ’wat ik doe.’

Mijn fladderende woorden, beetgenomen
en van hun vrije uitloop weggelokt,
zijn -godzijdank?- niet meer aan ’t licht gekomen,
met bloedend hart heb ik ze opgehokt.

Zo blijft het stil op ’t erfgoed van Van Dale,
geen duif daalt er nog op de voederbak,
geen vleermuis zelfs vindt er nog onderdak.

Geen woord dat nog besmet raakt noch ter tale,
voor elke letter die de kop opstak,
hanteerde ik het bloedstollende: tsjak!

”De mens, ge kunt gij daar niet aan uit”,
zoals Gerard Walschap vaststelde in de slotzin van zijn roman ’Tor’?

-”Allereerst moet het heelal ondervraagd worden over de mens, en niet de mens over het heelal”, vindt de Franse schrijver André Breton.
-”Een mens trachten te begrijpen is zo moeilijk, dat men hem gemakshalve veroordeelt”,
meent de Vlaamse dichter George van Acker,
terwijl de Nederlandse dichter Bergman ervan maakt:
-”De mens, het enige dier dat zijn kont afveegt”.
Ook Dostojewski is niet mals met zijn stelling:
-”De beste definitie van de mens is volgens mij: ondankbare hond”.
Als we de Duitse schrijver Wolfgang Aschker aan het woord laten:
-”De mens is de maat van alle dingen. En als de maat vol is?”
Of Jean Cocteau:
-”Ieder mens draagt op zijn linkerschouder een aap en op zijn rechterschouder een papegaai”.
En de Britse schrijver John Calsworthy?
-”Wij zijn allemaal vertrouwd met de redenering: maak oorlogsvoering zo verschrikkelijk mogelijk en er zal nooit nog oorlog zijn. En geen mens die dat gelooft”.
De Amerikaanse Ecoloog William J.Mitch stelt op zijn beurt vast:
-“De mens heeft de atoombom ontworpen; geen enkele muis op de wereld is ooit op de gedachte gekomen een muizenval te ontwerpen”.
En uiteraard, ook Shakespeare heeft zich niet onbetuigd gelaten:
-”Een kwelling van zuchten en treuren laat de mens opzwellen als een blaas”.
Zo beschreef ook André Malraux de mens als ”een miezerig hoopje geheimen”.
Om vervolgens met Borderwijk te besluiten:
-”De haat is een moeder. Ach, wat ligt een mens warm aan haar borst, en hoe heet is haar melk!”

Kortom: “Het is zoals het is en het is vreselijk?”

“- Verzet je, ga te keer tegen het doven van het licht!”
schreeuwt de dichter Dylan Thomas.
Net zoals ook Hendrik Marsman dat doet in ’De grijsaard en de jongeling’:
-”Groots en meeslepend wil ik leven! Hoort ge dat, vader, moeder, wereld, knekelhuis!”
Of zoals Otto Ludwig oppert:
-”De mens moet niet zorgen dat hij in de hemel komt, maar dat de hemel in hem komt”.
De ene mens is de andere een wolf? Een brutale mens heeft het derde deel van de wereld?
-”De mensen komen hier hun hart wassen”, zei een vrouw in het Himalaya gebergte tegen Michaël Palin.
De Nederlandse journalist Marc Chavannes bepleit:
-„Beschaving is zorgen dat ieder mens op essentiële momenten tussen geboorte en dood behandeld of getroost kan worden.”
-”Oordelen”, zo meent André Malraux dan weer ”is niet begrijpen. Elke bekentenis wil samenhangend zijn, en dat vervalst haar. De mens is ingewikkelder dan zijn logica.”
Ook volgens Montaigne „zijn zowel de oordelende als de beoordeelde onophoudelijk aan verandering onderhevig en aan beweging; dit holt elk idee van waarheid uit.”
-”En laten we niet vergeten, dat Judas onbesproken vrienden had”, werpt Ernest Hemingway op.
-”Pijn doet een mens nadenken, gedachten maken een mens wijs, wijsheid maakt het leven draaglijk,”zegt Patrick John.
Waarop Hölderlin verzucht:
-”O! Een god is de mens als hij droomt, een bedelaar als hij nadenkt!”
-”Het hart van de mens is als het kleed van de arme: op de plek waar het is hersteld, is het het sterkst”, repliceert de Franse schrijver Paul Brulat.
-”Een groot mens heeft twee harten”, meent Kahlil Gibran, ”het ene bloedt en het andere verdraagt.”
De mens, dat wonderwezen dat de liefde kent?

 

-”Ach, een beetje vleierij helpt de mens over veel vermoeidheid heen!”
lacht James Monroe, de vijfde president van de Verenigde Staten.

 Geil geritsel van gazetten,
het redactievarken knort.
Lunchpakketten, voor ’t vervetten,
niemand doet zichzelf tekort.

Wie zet men vandaag te kakken,
van wie is die hete brij?
Waar is ’t zout, waar zijn de slakken,
kon de nacht wel zonder mij?

Goed nieuws is gauw weggevreten,
hier de truffels, daar het zwijn.
Komt de wereld ooit te weten,
dat wij toffe jongens zijn?

Ook al zijn ze ‘t nooit écht van plan, soms doen ze ‘t ineens dan toch: dood gaan. Moeder.. vader.. geliefde.. vriend.. kind.. om van andere opzien barenden dan nog te zwijgen. Ze zuchten, ze zweten, ze draaien zich om als wentelteefjes in een hete pan en voilà: ze zijn gebakken.
-”Eruit jij, als je niet aan wil branden!”
-“Maar ik lig er nog maar pas in!”

Dat ontzagwekkende doch dodelijke doodgaan: een schreeuw in de nacht, terwijl wij zouden willen dat het een wonderlijke fluistering was? Een gruwelijk gat in de grond onder onze voeten, in plaats van een opstijgende rookpluim die het hart verheft?
Dood gaan is een rotsblok die vergruisd dient te worden, wil hij op z’n ware gewicht te schatten zijn, met slechts een goudweegschaaltje voor handen.

Springstof? Hamer & beitel ? Of toch maar weer de ‘zachte krachten’ van Henriëtte Roland Holst?
Of mag het ook Komrij zijn met zijn diamantboor:
-”Het omgaan met schuldgevoelens noemen ze dat in gelovige kringen. Het omgaan wil wat. Omgaan met jezelf, omgaan met sterven. Taal uit de wollige kringen, die het er, als zo euthanasie bedoelen, ook over hebben ‘dat de bodem van het menszijn is bereikt’.
-”Hoogleraar Verliesverwerking! ‘t Bestaat! Ik moet bij die man nodig college gaan lopen. Ik tob al jaren over een manchetknoop die ik kwijt ben.”

Niettemin, er is vooral veel verdriet dat zich verbijt?
En soms zelfs bitter & wrang, zoals Ida M.G. Gerhardt dat zo huiveringwekkend beschrijft:
“Hier rust, met stof gevuld de mond,
zij, die mij heeft gedragen;
zij, die mij naar het leven stond
in al mijn dagen.

En nu haar lichaam moet vergaan,
nu is zij in mij opgestaan.
-Ik kan haar niet verslaan.-“

Echter, dan zou je dit vers van Jan Hendrik Leopold, Gerhardt’s leraar & vriend, toch op z’n minst weer een doekje voor het bloeden kunnen noemen:
“O, als ik dood zal, dood zal zijn
kom dan en fluister, fluister iets liefs,
mijn bleeke oogen zal ik opslaan
en ik zal niet verwonderd zijn.

En ik zal niet verwonderd zijn;
in deze liefde zal de dood
alleen een slapen, slapen gerust
een wachten op u, een wachten zijn”.

Ben je gaan hemelen, mijn goede pas gestorven Vriend? Ik ben dat wuivend stipje dat haar lachje probeert te redden, deep down under.

The fragility of Goodness?
Emoties zijn oordelen, zegt Martha Nussbaum.
Emoties overvallen ons, als we zaken evalueren in het licht van onze visie op ‘het goede leven’. Angst, hoop, medelijden, woede, jaloezie, verdriet, afgunst, hebben allemaal te maken met oordelen over wàt belangrijke ingrediënten zijn voor het goede leven. We voelen angst, omdat ons leven wordt bedreigd, hetgeen we aanvaarden als een groot goed.
Emoties gaan over kwetsbare kanten van mensen. Emoties zijn vaak verhit, ze nemen een mens in bezit & sturen zijn handelen zonder dat hij daarvoor zelf heeft gekozen. Mensen voelen zich vaak hulpeloos tegenover de emoties die zij voelen. Maar daarnaast benadrukt Martha Nussbaum dat deze emoties toch intelligent zijn: als men een emotie voelt, accepteert men elementen van de wereld waar men kwetsbaar tegenover staat.
Immers, als mensen alleen aandacht besteden aan de zaken die zij zelf onder controle hebben, dan missen zij veel van wat belangrijk is voor hun ontwikkeling naar het goede leven toe.
Aandacht voor kwetsbaarheden kan niet zonder emoties. Ze geven ons informatie over belangrijke behoeften van mensen. Deze menselijke noden kunnen we nooit oplossen, maar we kunnen de invloed daarvan op het leven wel verminderen. Dat kan alleen als we eerst zien & erkennen. Emotie is volgens Nussbaum het vermogen dat daartoe in staat is.

(Emoties, van stoïcijnse apathea tot heftige liefde, 2005  Miriam Van Reyen, Uitgeverij Klement, Kampen)

September zeventien:
een zilveren suikerstrooier.
Een dag die ons laat zien:
ons Pop wordt alsmaar mooier.

Dat niets van goud kan zijn,
in deze eeuw van ijzer?
So what, dag schone schijn,
ons Flapke wordt steeds wijzer.

Yes, yes, dress to impress,
niet bang van ‘t exentrieke:
voilà, ons kroonprinses,
ons glossy fancy Fieke!

M.a.M

Gerard Reve:
-”Als een kardinaal een scheet heeft gelaten, zeggen ze: sjonge jonge, wat ruikt het hier lekker, net of iemand uien staat te bakken. Dat soort katholieken, daar ben ik niet dol op.”
Rilke:
-”Onze zielen leven van verraad.”
Kleindochter:
-”Omi, ik kan niet slapen, want mijn droom is verliefd”.
Connie Palmen:
-” Als je op zoek gaat naar de waarheid achter je drijfveren & je motieven, kom je niet in sprookjesland terecht. Het is niet altijd leuk wat je van jezelf aan de weet komt.”
Paul Snoek:
-”Kloot, zei de Kwal, herken je me niet? Ik ben de weggesmeten kut van Ester Williams”.
Horatius:
-”Hij had om zijn hart eikehout en een drievoudige laag brons, die het eerst zijn broze boot aan de woeste zee heeft toevertrouwd.”
Stef Bos:
-”De mooiste dingen schrijf je, als je ego buiten spel wordt gezet.”
Potgieter:
–”Ik min u, Oude! Met uw stroefgeplooide trekken.”
Willem Wilmink:
-”…en ik doe het Boek van alle Droefenissen dicht.”
Bredero:
-”Met een scheetse lach gaat zij mijn lijden honen…”
Seinfeld:
-”Een moedervlek? Het lelijke broertje van de sproet!”
Picasso:
-”Je ne cherche pas, je trouve.”
Joris Note:
-”Alles bleef gehuld in duistere halfgenoemdheid.”
Vrouw in de Himalaya tegen Michaël Palin:
-”De mensen komen hier hun hart wassen.”
Juliën Vreebos:
-”Positief? Ik ben ne valse plezante.”
De Schoolmeester:
-”O ziel met angst vervuld, als varkensworst met zult!”
Willy DeVille:
-”Nothing is as heavy as an empty heart”.
Gloria Steinem:
-” A woman without a man is like a fish without a bicycle”.
Blaise Pascal:
-”The self is hatefull”.
Peter De Graef:
-”De liefde is niet blind, integendeel, ze opent de ogen voor de voortreffelijkheden van de ander…”
Jacob Israël de Haan:
-”Jammer dat het grote publiek geen hart heeft: ik zou het graag breken.”
Otto Weiss:
-”Zou het waar zijn wat iemand beweerde, dat vele krantelezers gevoeliger zijn voor drukfouten dan voor denkfouten?”
Gerrit Komrij:
-”Te veel heiligheid -het is niet goed voor de spijsvertering,  je gaat er geestelijk van stinken.”
-”Haal een Engelse voetbalsupporter en een werkloze jongere op een camping, allebei straalbezopen, voor de geest en je weet hoe de hel eruit ziet. De eerste gesubsidieerde openlucht-hel ter wereld”.
Pink Floyd:
-”All in all, you’re just another brick in the wall”.

Schrapen maar.
‘Met een schrapend voorwerp bewerken’.
Koollagen, wortelen, nieuwe aardappelen, parketvloeren, zelfs baarmoeders, kelen & tongen worden geschraapt om ze te ontdoen van ongewenste lagen verf, teer, aanslag, slijm of ongemak, al naargelang het ‘evile’ euvel. Met dunschillers, schraapmessen, curettes, of met schraapijzers, voorzien van een punt aan het vooreinde, scherpe kanten & een handvat in het midden.

Maar ik weet het wel, Vriendje,
als er ‘teer’ van je ziel wordt afgeschraapt, als de kwetsbare slijmlaag van je hart
er genadeloos wordt afgehaald door de wraakzucht van de verworden werkelijkheid, en als bovendien je bloedende schrafelingen door hellehonden worden besnuffeld, dan valt daar lang niet zo’n bezienswaardig schilderij van te maken als deze ‘Raboteurs de parquet’
van de Parijse schilder Gustave Caillebotte.

Nee, dan kan je alleen maar onhoorbaar schreeuwen om een beschermende laag.
Ik voel mij alleszins geroepen om die aan te brengen.

Zijn we weeral einde zomer,
tuin die plots de toon aangeeft?
‘t Najaar kent geen mens, geen dromer,
die niet ergens spijt van heeft.

Maar wat hou ik van je geuren,
herfst, en van je zacht gezucht,
van je kladders & je kleuren,
van je bruingebakken lucht.

Tel je uren, niets blijft duren,
wesp die vreugd noch vrucht ontziet,
scheer je weg van mijn kwetsuren,
ik verdraag je roofzucht niet.

Of het nu
vanaf de Mannesmannturm is in Wenen
of vanaf de watertoren in Mechelen-Zuid,
vanaf de Goldbergturm in Sindelingen
of Toren Blosenberg in Zwitserland,

vanaf de Longwave Transmitter Junglinster
of de Sunsphere in Knoxville,
vanaf de Space Needle in Seatle
of vanaf de Funkturm in Berlijn,

laten we nooit of te nooit
nog hoog van de toren blazen,
zo ongepast als dat zou zijn.

If it be your will that I speak no more
and my voice be still as it was before
I will speak no more I shall abide until
I am spoken for if it be your will

If it be your will that a voice be true
from this broken hill I will sing to you
From this broken hill all your praises they shall ring
if it be your will to let me sing

If it be your will if there is a choice
let de rivers fill let the hills rejoice
let your mercy spill on all these burning hearts in hell
if it be your will to make us well

And draw us near and bind us tight
all your children here in their rags of light
in our rags of light all dressed to kill
and end this night if it be your will

Zoals jij daar toen op mij te wachten stond van zie-mij-hier-staan, als een wolf achter tralies in een dierentuin.

Zoals jij toen je handen openspreidde voor die van mij & met mijn ring begon te spelen, terwijl ik maar niet kon besluiten, wat ik nu het meest wonderlijke daarvan vond: dat te zién, of dat te voélen.

Zoals ik ineens die witte kringen rondom je irissen zag oplichten in de donkerte van je oogkassen.

Zoals jij tegen mij zegde dat ik mij geen zorgen mocht maken om jou, terwijl de vertwijfelde blik in je ogen mij het tegenovergestelde zegde.

Zoals ik weer een paar keer dat speciale lachje van jou mocht aanschouwen, waarin je ogen het dan moeten afleggen voor de brede welving van je lippen: jouw blik die even moet onderduiken om dat lachje naar boven te kunnen halen.

Zoals jij ineens voorover boog & je hoofd op tafel legde, nadat je mij eerst nog even met een pijnvolle blik had aangekeken als een aangeschoten  wolf.

Zoals ik toen nog maar eens mocht ervaren, dat pijn & schoonheid blijkbaar steeds weer slaags geraken met elkander, in een bloedige strijd.

Zoals je daarna, als het bezoek weer voorbij was, wat onwennig naast me liep, alweer op weg naar
‘t scheiden onzer wegen.

Zo probeert de eeuwigheid zichzelf in stand te houden?