Het regent weer blauw, en de zon schijnt,
maar daar zit ‘duveltjeskermis’ voor niks tussen, hoewel ik
dat op zich ook altijd een fascinerend schouwspel vind,
die doorheen het zonlicht vallende regendruppels.

Maar de Blauwe Regen, daar gaan mijn ogen
pas echt van knipperen, ik mag zelfs zeggen: flipperen.
Want ze kunnen die betovering ervan niet aan. Ze kunnen mij
niet doen geloven wat ik zie: het ongelooflijke als het ware.

Ineens hangen die dorre takken vol blauwe trossen.
Alsook de bomen met hun uitwaaierend groen. En dan voelt
dat doodgaan toch weer aan als een afschuwelijk pijnlijke zaak:
er op een dag niet meer te zijn: to see or not to see.

En dus probeer ik bij wijze van hedendaags spreken
een reserve-tank aan te leggen van geziene pracht,
voor in het geval van? Want één aanval in
de ‘Straat van Pardoes’ en je bent er niet meer.

Zon plast weer in ven & vijver,
rimpels versus rimpeling:
‘t water schrikt, dus ik beijver
mij voor recht & regeling.

Staar verbluft naar Blauweregen,
graaf mijn moeder uit haar graf:
krijg voor twee te zien gekregen,
waartoe zij haar volmacht gaf.

Tracht mijn zien & zijn te ijken
als een dis- en deelgenoot:
kijk, gekregen, blijf ik kijken
voor de dagen na mijn dood.

Zoveel pracht niet te benoemen
in wat was, wat is, wat wordt:
veel te vol om te verbloemen,
‘t lijfse leven schiet te kort.

Ben, zelfs dàt valt niet te claimen,
slechts ten dele slechts diegeen
die terecht dient waar te nemen:
véél te mooi voor mij alleen.

Dat liet me gisteren niet onberoerd,
die afspraak met jou in het park. Ik ben er nadien nog even
gaan rondfietsen met het kleine-meisje-in-jou achterop.
Hou je maar goed vast, heb ik gezegd.

Ik vond het, in uitgesteld relais, een ondraaglijke gedachte,
de manier waarop jij van kleins-af-aan je weg & jezelf moest
zien te vinden. Ik kan alleen nog maar omarmend aan jou
denken, voor al die keren dat dat niet is gebeurd.

De moeder, de vader en hun verlossende dood?
Omdat het was, wat het was. Omdat het is, wat het is:
wie zij waren en niet zijn geweest. Omdat het
niet is mogen worden wat je zo graag had gewild.

En zo is dit vogeltje uw kleine-meisjes-hart?
De vleugeltjes bijeengebonden, terwijl de hoogte wenkt
en de afgrond te diep is om veilig genoeg te kunnen landen?
Wat een aangrijpende machteloosheid.

Dat jij, ondanks alles, bent kunnen worden wie je bent,
dat wekt mijn ontzag. En als bij wonderlijk toeval kreeg ik
vanmorgen plots een gedicht van Ida Gerhardt onder ogen,
zo vlijmend trefzeker dat ik het bijna niet kon geloven.

Tristis imago

Wat staat gij naast mijn bed, Moeder van gene zijde?
Wat doet gij in mijn kamer in de zwarte nacht?
Kan mijn bestaan zich nooit van uw bestaan bevrijden,
dat gij mijn slaap nog met uw heimelijkheid bevracht?

Wat praat gij tegen mij, Moeder van gene zijde?
Ik wil niet wakker worden, als gij naast mij staat.
Het hart zal mij stukhameren, als ik moet lijden
het verschrikkelijk verwijt op uw gelaat.

Ida Gerhardt (1905-1997)

Echter, moge het inmiddels voor jezelf iets minder schrijnend zijn. Ik laat je bij deze omarmen door mijn eigen liefdevolle moeder.

Liefste Vader,

Wie het leven
heeft verworven,
zal op een dag
ook zijn gestorven.

Hoe dun is
die verbindingslijn,
’t zal vieren
of verstieren zijn?

Ik ben en blijf
uw eersteling,
en vader, wat een
zegening!

Vaders lievelingsmuziek

Al strooiden de paasklokken dit jaar vooral windeieren
en aprilse grillen in het rond, laat de haan maar kraaien,
laat de wind maar waaien, Pasen haalde sowieso weer
mooie woorden uit de mond van de ochtendstond.

Want ‘wedergeboorte’, wat een pasen-lijk woord,
en wat een jubelende betekenis: opstaan uit de dood.
Is dat niet waar wij allemaal van dromen, geprangd tussen
vroeger & heden, tussen de zachte krachten & de wrede?

Echter, wij mensen kunnen ons hoogstens ontdoen
van ‘dode cellen’. Niet alleen wat betreft huid & haren,
maar ook aangaande ons schilferig gemoed. Een ander soort
verrijzenis zit er voor ons niet in, ondanks mitsen & maren.

Al zou je er wel van dromen, voor al wie door geweld
is omgekomen. Dat ook zij vandaag hun graf mochten
verlaten, als een terechte ‘wiedergutmachung‘ voor
al wat hen niet mis-te-verstaan is aangedaan.

En hebben die astronouten op weg naar de maan dan
die doornenkroon niet gezien rondom onze bloedende
Aarde, zoals die ook door God’s zoon is uitgezweet,
als een hemeltergende hartekreet?

Hopelijk krijgen wij op deze verheven dag allemaal
een nieuw ei gelegd in ons innerlijk nest, en komt daar iets
uit tevoorschijn dat het bebroeden waard was: in ieder geval
iets dat rijmt op ‘sui generis’ of op ‘Spiegel der Behoudenis’?

Kom laat ons vrolijk zijn?
In Israël dan toch: “Laat de champagnekurken
maar knallen, we mogen voortaan mensen
waar-we-vanaf-willen nu weer gaan ophangen!”

En ja, wettelijk vastgelegd:
Taliban staat mannen toe hun vrouw te slaan
“tot zolang er geen botten breken
of blijvende zichtbare (!)wonden ontstaan.”

Ardeat vita: laat het leven bruisen?
Eerst mobiel internet, nu VPN-verbindingen:
Rusland legt internetgebruik van de bevolking
verder aan banden.

Nooit gingen zoveel bedrijven
failliet in de provincie Antwerpen,
met 6.000 banen op de tocht: “Ik zie geen licht
aan het einde van de tunnel.”

Het begrip ‘eer’ bevindt zich
tussen de benen van de vrouw in het hele
Middellandse Zeegebied. Clandestiene
maagdenvliesherstellers doen er gouden zaken.

‘Als je op zoek gaat naar de waarheid achter je
drijfveren en motieven, kom je niet altijd in
sprookjesland terecht. Het is niet altijd leuk wat je
van jezelf aan de weet komt’ aldus Connie Palmen.

Of Nietzsche: ‘Hij die met monsters vecht
moet erop toezien dat hij zelf geen monster zal worden.
Als je te lang in de afgrond staart, zal de afgrond
zich in jou weerspiegelen.’

‘In de klassenstrijd draagt het woord der poëten
lang niet zo ver als tien werkmansscheten’ aldus
Henk Spaan, die daarmee geen spaan heel laat van
het dichterswerk der bevlogenen.

Of de ultieme wens van Hans Vlek: ‘Als ik sterf,
dan liefst zoals Sarah Berhnhardt:
theatraal, groots, ontroerend. En dan weer
opstaan voor de bloemen’.

Maar ook Julian Barnes mag niet ontbreken:
“Elk verhaal van liefde is een potentieel verhaal
van verdriet.” Doch volgens Flaubert is ‘verdriet niet
ongezond, het voorkomt dat we verdorren.’

‘Als we maar goed ons best doen,
kunnen we gemakkelijk rampspoeden verdragen.
Die van anderen dan, bedoel ik.’
Aldus Mark Twain, de koning van de One-liners.

‘Om kwaad te zijn op de juiste persoon,
in de juiste mate en op het juiste moment, met de
juiste bedoeling en op de juiste manier: dat valt
niet mee’, wist Aristoteles eeuwen geleden al.

Doch zolang ik adem, zing ik: “Daar is de lente,
daar is de zon… bijna, maar ik denk dat ze weldra
zal komen! De Fallus Impudicus staat al in bloei,
en de blaadjes krijgen bomen!”

Ik ben al dagen lang een hommelkoningin.
Brutaal door een harde borstel bijeen geveegd,
en er behoorlijk gehavend onderuit gekomen.

Mijn rechter voorpoot nam een
onbedwingbare wuifhouding aan, heftig trillend
van laat ik het toch maar pijn noemen.

De vegende vrouw boog zich meteen jammerend
over mij heen, maar veel hulp ging daar niet van uit.
Tot ze terug kwam met een pot honing.

Eén druppel daarvan op haar hand
veranderde in een gouden beekje, waaruit ze mij
te drinken gaf als ware het de Lethebron.

Zo dronk ik mij de vergetelheid in om
niet meer te weten dat het vliegen mij ontnomen
was, want ook mijn vleugels bleken geraakt.

De vegende vrouw heeft nog drie dagen lang
mijn gekruip door de tuin opgevolgd om mij telkens
weer in de zon te zetten. Tot ze mij niet meer vond..

Maar kijk, ik ben er nog. Verder laat ik
noodgedwongen in het midden hoe het mij verder
zal vergaan, in de luwte van het ongewetene.

Doch zelfs al kroop ik alleen nog maar rond
alsof, en is vliegen er niet meer bij, de honingvrouw
denkt toch maar mooi ‘nog-altijd-aan-mij!’

Het lijken wel gouden lippenstiften voor mannen,
in beveiligde glazen vitrines, als waren het
de kostbare kroonjuwelen van de koninklijke familie.

Dezelfde bewonderende blikken, als lag daar
de Wolfers-tiara, opgebouwd uit 205 diamanten, maar
vergeet het, er staan mannen bij: het blijken wapens te zijn.

Wie daar nog van schrikt, ontkent de mens zoals hij is:
van kleins af aan met oorlogszucht behebt. We verschillen
zelden louter van mening, we voeren meestal strijd.

En dat is zo moeilijk, zo vermoeiend, we krijgen er
klauwen van & verwoestende dromen. Shakespeare
vroeg zich niet voor niets af: shame, where is thy blush?

Maar het hield ook Guido Gezelle bezig: ’t Is oorloge,
oorloge is ‘t, daar mensen zijn en dieren;
’t gevecht zit al dat leeft geboortevast in ’t been.
………
Wie, zonder krijgsgeweld, wie zal ‘t, O Heere, vinden,
dat onkamplustig is, dat vrij van de oude kwaal?
De dood tot in de wolken zit en spiedt mij!

“I still make mistakes when reading.
You wrote me ‘good morning’
and I read I love you.”

Aldus de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish. Geboren op 13 maart 1941 zou hij vandaag dus 85 jaar oud zijn geworden. Het zijn er helaas, mede door hartproblemen, slechts 67 geworden. Mahmoud Darwish is één van de belangrijkste literaire stemmen van de Arabische wereld.

In Wikipedia lees ik: ‘In zijn werk werd Palestina een metafoor voor het verlies van zijn land, de geboorte en de heropstanding, de pijn van de verdrijving en de Palestijnse diaspora. Zijn werk werd meermaals bekroond en hij kreeg internationale erkenning voor zijn poëzie.’

Zijn bundel ‘Staat van Beleg’ geschreven in 2002 tijdens de tweede intifada, kreeg onlangs een tweede druk bij uitgeverij De Geus, in een vertaling van Ward Vloeberghs, John Nawas en Tine de Betue.

Als je geen regen bent, mijn liefste,
wees dan een boom
één en al vruchtbaarheid…. Wees dan een boom
En als je geen boom bent, mijn liefste,
wees dan een steen
doortrokken van dauw… Wees dan een steen
En als je geen steen bent, mijn liefste,
wees dan een maan
in de dromen van je geliefde… Wees dan een maan

Zo sprak een vrouw
tot haar zoon op zijn begrafenis

… via de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish…

Toen ik dat vanmorgen te lezen kreeg voelde ik mijzelf voor even volkomen uitverteld. Vandaar dit boeiende signalement.

Nee, niet op het strand, zoals in dat liedje van Raymond van het Groenewoud. Al schudden ook zij met hun haren, en misschien hadden ook zij al wel eens gedroomd van een prins. Doen ze dat nog steeds?

Twee piepjonge meisjes dus, gisteren in het Kruidvat. Ook zij keken in het rond, maar niet op zoek naar modebladen, niet zoekend in hun tas, of pratend met een vriend. Er bleek iets geheel anders aan de orde.

Plots hielden zij mij staande, om mij vervolgens een uiterst aandoenlijke vraag te stellen: “Mevrouw, weet u waar de zwangerschapstesten liggen?” Iemand die meeluisterde zei: “Die liggen daar..” De twee meisjes bedankten mij, en schoten er naartoe. Ik riep hen nog na: “Ik hoop dat de uitslag is wat je wenst!” Ze draaiden zich nog even lachend om en…

Waarom heb ik hen niet gevraagd: “En moeten jullie dat nu zelf betalen? Zo ja, dan zal ik dat wel doen!” Ik kreeg het gevoel hen in de steek te hebben gelaten. Beseffen de jongens-hun-vriendjes wel wat zo’n meisjes meemaken op zulke hachelijke momenten tussen 1 streepje=niet & twee streepjes=wel? In dat laatste geval kan de ellende beginnen..

Veel geluk, twee meisjes,
ik hoop dat het een feest van opluchting is mogen worden.

De zon.
Die zich voortijdig verzon, nog ver weg van
de zomer, maar ook van het koperen ploertendom,
want dat speelt zich momenteel elders af.

De zon.
Die hommelkoninginnen wakker maakt
aan de verkeerde kant van het raam en mij bijgevolg
van felle bevrijdingsdriften voorziet.

De zon.
Die mij blij maakt omdat het geen hoornaar was,
die mij weer zou confronteren met het akelige doden
van zo’n overigens prachtige koningin.

De zon.
Die mijn doodzieke zusje doet verlangen zich daar even
in te willen koesteren, in zoveel verblindend licht dat ik
kan zeggen: doe je ogen dicht & ik zit naast jou.

De zon.
Die vannacht haar eigen verloren licht weerspiegeld
zal zien in de volle maan: wat een verrukkelijk
samengaan van werkelijkheid & wondere waan.

Een dunschalige, tweekleppige weekdiersoort
met 18 radiaire ribben en een verhoogde rib
waarin korte dorens staan?

Heeft een heterodont slot, met één cardinale
en twee laterale tanden in beide schelpen,
en filtert voedsel uit het water,

levend ingegraven in een zand- en
modderbodem? Dat lijkt wel de innerlijke
beschrijving van mijzelf te zijn.

(met dank aan Cycled Shells voor de subtiel beschilderde versie)

Dit is er helaas niet meer bij: dat ruisende vliegen, dat wuivende spreiden van de vleugels. Want weer de zoveelste brutale dood van een Tortelduifje. Al die uitgerukte veertjes, wat een akelige ontdekking. Boezemgefladder, het dringt ook mijn hart telkens weer binnen als een ongenadige sperwerklauw. Alweer twee oogjes minder om door aangekeken te worden. Je zou van minder grauwe staar krijgen.

En wat een contradictio in terminis: dat ik het duifje te eten heb gegeven, en daardoor dus ook z’n dood heb bewerkstelligd. Zo onnoemelijk ongerijmd en zo onmetelijk ver van het bedoelde: in de hoop het torteltje een quasi onduifelijk lang leven te bezorgen. Maar nee: mede door mijn schuld, dit plotse ophouden van een levenswonder.

Zoals dat aangrijpende ‘Korreltje niks’ van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker, zo’n soort korreltjes heb ik blijkbaar dus ook gestrooid, ze lagen niettemin meteen te blinken in de zon. Doch vervolgens de dood die dacht: daar wil ik straks ook mijn deel van hebben? Zowel die vrouw, als dat duifje als de sperwer zullen mijn gewillige dienaars zijn?

Het slaat mij telkens weer met verstomming, hoe klein het verschil kan zijn tussen leven en dood. Hoe dikwijls heb ik mij al niet afgevraagd: zou er wereldwijd niet meer leed zijn dan vreugde op deze planeet met zijn harde wetten? En dat wij bovendien vaak nog het bangst moeten zijn voor onze eigen soortgenoten?

Soms zou ik de 50.000 woorden die ik zogezegd kan onthouden allemaal tegelijk ten hemel willen schreien. Maar de Tijd maant mij aan om te zwijgen: omdat er kop noch staart aan is te krijgen? De Tijd, die geeft en neemt, die zelf hart noch ogenlicht heeft, maar ons niettemin tot wijsheid probeert aan te sporen? The rest is silence, laten wij elkaar niet willens nillens in de weg zitten.

Ik dacht ervoor wakker te blijven,
maar ach, helder denkende maan,
het viel helaas niet te beschrijven,
mijn woorden zijn teloor gegaan.

Zij wisten hun te stramme nekken,
- te vol van zichzelf bovendien -
niet genoeg achterover te strekken,
om uw eenzame hoogte te zien.

Doch plots, in die schaamtelijke stilte,
klonk krijsend, als was het een meeuw,
- verdwaald, onderkoeld door de kilte -
het ijzingwekkende woord 'schreeuw'.

Ze zijn niet aan banden te leggen,
maar geven u, maan, te verstaan,
dat zij u niet durven te zeggen:
'Wij kunnen uw volheid niet aan.'

Even mijn achtergrondje aanpassen:
liever een kus dan een zoen,
liever een omhelzing dan een knuffel.

Zoals ook Bernard Dewulf niet hield
van dat jeukverwekkend woordje fijn, familie
van die twee gelijkaardigen prettig & leuk.

Maar ook straffe madammen, zwijg me er van.
En een buil? Die doet niet half zo zeer als een bult,
om van pijn niet te moeten spreken.

Maar help: groentjes, die gezondheidskampioentjes,
en chocola zonder -de, hetgeen onwillekeurig
doet denken aan kofie-met-blote-kont: zonder koekje dus.

Zo had ik als jongmens ook een afkeer van het woord buik.
Want wat daar allemaal in zat: darmen, en dus stank?
En dat vreselijk puber geworden woord: struis.

Of moeder die begon te vragen:‘Ge hebt u ‘van onder’
toch ook goed gewassen? Ik ging er altijd onmiddellijk
mijn lijf-met-dat-vanonder om verfoeien.

Of nee, huidhonger: naar knisperende huidschilfers?
Ik vind het een gênant woord, het klinkt me te wanhopig.
En een-rugzak-bij-hebben’: vinger in m’n keel.

Het mooiste woord ter wereld zou ‘liefde’ zijn,
alias uitgerekend het meest weerloze woord dat er bestaat.
Maar zo versleten & zo melig, nietteminonvervangbaar.

Los van rollebollen of het-te-pakken-hebben,
of van dat soort losbandige vragen als:
‘Ben jij eerder acrobatisch in bed, of eerder saai?’

Dan zou ik zeggen: ‘Ik voel me alleszins geen haaibaai
of binnenwaai, en in weerwil van een somtijds innerlijk
vuurgelaai, noteer toch maar: eerder saai.‘