Hoe kan je van de nood een deugd maken:
vervang de ‘d ‘door een ‘t’ en haal de notenkraker
weer tevoorschijn? Immers, in de ‘noot’ leert men z’n voorkeur
kennen: liever overleven op noten dan op fruit.

Het is nu eenmaal het nootlot der noten om gekraakt
te worden en dat vraagt noot-zakelijkerwijs enige behendigheid:
aanzetten bij de naad van de noot en langzaam druk opbouwen.
Ik weet inmiddels hoe ik de uitdaging aan moet gaan,
om die kronkelige hersenachtige pit geheel blank te krijgen.

Hoe huiveringwekkend verrukkelijk, wanneer dat vliesje zich
in één kronkelende beweging laat losmaken, als een soort lopend vuurtje.
En hoe lekker dan, die blanke pit, ontstolen aan de harde bolster.
De woorden notenboom & oktober zijn al poëzie op zichzelf: elke letter
ervan als een dichtregel, wat zou je daar nog aan toe moeten voegen?

Ooit is mij in mijn kindertijd pijnlijk verweten bevriend
te zijn met mijn beste vriendinnetje, omwille van de begeerde zak
verse okkernoten die ik in de herfst van haar kreeg. Maar ik
herinner mij vooral die legendarische notenboom, waaronder wij
als een troep bevriende buurtkinderen ‘potteke stamp’ speelden,
en ‘Schipper, mag ik overvaren, ja of nee?’

Vroeger kon ongeveer elk verhaal nog verteld worden in een notendop.
Dat is inmiddels quasi onmogelijk geworden. De wereld krijgt
z’n harde noten haast niet meer gekraakt, er is teveel geweld voor nodig
om ze open te krijgen, waardoor de inhoud verbrijzeld dreigt te worden.

Zo wordt de ‘t’ dan toch weer opnieuw vervangen door de ‘d’
en breekt nood weer wet, of is het eerder andersom?

Dit vind ik zo mooi, zo argeloos mooi.
Daar kan op het eerste gezicht geen liefdesgedicht tegenop.
Kamagurka leerde mij gnuiven, en daar is mijn vuistje blij om.

Hoeveel makkelijker is het om met woorden die vrouw
droog te houden, dan met stenen. Ik zou er zélf even roerloos
van staan te kijken als die verbaasde vrouw op de tekening.

Niet dat die man zonder zonde zou zijn.
Niet dat hij een grote heer lijkt, met wie het kwaad kersen
eten is omdat die blijkbaar ook met stenen gooien.

En al helemaal niet omdat het stenen des aanstoots
zouden zijn. Dat het middel erger lijkt dan de kwaal?
Dat gaan we niet luidop zeggen, het is de intentie die telt.

Zie zijn oprechtheid, zie zijn moeite, zie die vrouw daar
blijven staan. Hoe ongelukkig hun beider inschatting ook
moge wezen: I love the man, I’m saving the woman.

Uitzinnig grappig, maar – zo is Kamagurka – niet alleen dàt:
hoe absurd ook, wat een in- & ultieme poging tot het uiterste.
Wat een liefdevol risico. Wat een subliem verzinsel.

Extremely well done, Kamagurka. Zolang uw
gouden K overeind blijft, kan veel onheil worden afgewend.
Uw Kamalender ligt hier inmiddels al klaar voor het nieuwe jaar.

Alleen: hoe blijf ik daar nog drie lange maanden van af,
van al die ‘onnavolgbare spitsvondigheden’, van al die pagina’s die stuk
voor stuk ‘een-klein-universum-op-zich’ worden genoemd?

En zoals hij thuis scheurt,
zo scheurt hij binnenkort wellicht overal.

Niet helemaal waar, wat mezelf betreft, zo grappig ben ik niet meer
in de herfst. Trouwens, ik heb noch kleur noch gazon noch een
overtreffende trap. Maar inderdaad: dat schiet dus meteen lekker op.

Er is van te véél irritànt veel-te-veel:
te veel nieuws als messen op kelen.
Te veel gekrakeel, een te groot merendeel,
te veel voor- en waardeoordelen.

Maar ook van ‘te weinig’ is er immer meer:
gebrek aan clementie & aan schone leien.
Aan helden, aan velden & woorden van eer,
aan honing- en aan naderbijen.

Geleuter, gejammer, gezeur & gezaag,
het hart gaat zich vreemdsoortig luchten.
Wàt-zal-het-worden wordt steeds meer de vraag:
de Moordkuil of de Brug der Zuchten?

In-medias-res houdt de geest in de fles,
ten bate van de maat der dingen.
Toch springen we vaak averechts in de bres,
door vuisten in kelen te wringen.

Nochtans, tot in élke bult van éigen schuld,
behoudt een mens zijn recht van spreken.
Elk woord, niettemin, dat van haat is vervuld,
onthult ons éigen Kaïnsteken.

Please, Kamagurka,
let’s dance the Mazurka?

Het is zo ver: ik ben kinds geworden?
Het achtergebleven sterrenlichtje van mijn inmiddels volwassen
kindskind staat nu naast mijn bed te flonkeren.

Ik gaap mij te pletter aan de sterrenhemel op mijn plafond
en ik vind het zo fascinerend als het maar kan zijn.
Voor wie zou ik mij moeten schamen op dit nachtelijk uur?

De nachtraaf in mij spreidt z’n vleugels
naar de hoogte die plots open gaat, naar de laatste sikkel
van de maan en naar de sterrenman, hoog boven mij.

Ik los mijn vol gewassen geest en herbeleef
mijn kleindochter ’s kindsheid, alsook die van mezelf,
in dit glinsterende licht van tweemaal zoveel jaren later.

Niettemin, het wekt ook weemoed op, maar
hier & nu vervangt het moeiteloos de eventuele droom,
mocht ik op dit nachtelijk uur reeds in slaap zijn gesukkeld.

Lichtjes. Ik kan er, ab incunabulis, niet genoeg
van krijgen. Ik hoop er tot in mijn stervensuur door omgeven
te worden, vooraleer het voor-immer-stikdonker blijft.

The Royal Opera House in 2023

‘Waft her, angels, trough the skies. Zelfs Boeddhisten krijgen hiervan tranen’, schreef mijn dierbare Vriend Rob. ‘Deze aria is het gevolg van het doldrieste en stupide besluit van Jeptha, dat de eerste die hem tegemoet zou komen na een overwinning geofferd zou worden. En dat was toevallig his only daughter. En dan zingt vaderlief zijn kind  onder engelenbegeleiding de hemel in. Ik mocht die rol ook een paar keer vertolken. Prettig voor de stem.‘

Zo tragisch als het verhaal zelf, zo tragisch verliep ook het ontstaan van Händel’s laatste oratorium ‘Jephta’, omdat hij tijdens het componeren ervan oogproblemen kreeg en zo goed als blind werd. Na een maandenlange pauze wist Händel het werk dan toch te voltooien.

De meest ontroerende aria is ongetwijfeld ‘Waft her, Angels, trough the skies’ waarmee Jephta zijn dochter Iphis toevertrouwd aan de engelen. Het oratorium is gebaseerd op het bestaande bijbelverhaal Jefta, waarin Iphis daadwerkelijk gedood werd.
‘How dark, o Lord are Thy decrees!’

Omdat dit een al te wreed einde zou betekenen koos de librettist Thomas Morell ervoor om zich te laten inspireren door Abraham, die op het punt stond zijn zoon te offeren aan God, maar daar uiteindelijk, eveneens door een goddelijke engel, van werd weerhouden.

Jephta’s dochter, Kevissimo, oliegrafiek op houten paneel, privé collectie

In plaats van te sterven moet Iphis haar leven lang maagd blijven en zich aan god wijden. Voor Iphis zelf geen pretje, maar binnen het verhaal valt daar wel beter mee te leven. Ik zou in mijn stervensuur wel Iphis willen heten, met andere woorden: aan de engelen worden toevertrouwd op muziek van Georg Friedrich Händel. Troostvoller valt er niet te sterven, wat mijzelf betreft. Zou jij dat dan voor mij willen zingen, Rob, als ik eerder ‘kom te gaan’?

Dit Marie Huana blog
is geen Marianentrog:
zelfs gebrek aan koek & ei,
uit eigen woordproeverij.

Door de tijd gehersenspoeld,
teveel nattigheid gevoeld:
kom je ooit, vermoeide geest,
nog terug van weggeweest?

Niéts zo ultra violet
als een vleugje binnenpret:
louter onderdrukt plezier,
geschreven als op vloeipapier.

Dat denkbeeldig dichtersleed,
aan Carmiggelt uitbesteed:
na geducht te zijn ontluisd,
als een gniffel in zijn vuist.

Wees genegen, lieve Ernst,
en glimlach.

LOUTER DROEFHEID

Ik voel mij somber. Ei, wat zal ik doen?
Een platte geest dronk nu een glaasje.
Maar ik ben een poëtisch baasje
en ga mijn weemoed in een versje doen.

Dat is het voordeel van mijn gave.
de burger kan zijn ei niet kwijt,
terwijl ik, rustig, mijn neerslachtigheid
gelijk een paardje voor mijn kar laat draven.

Is het volbracht, dan ben ik opgelucht.
‘k Heb schoonheid uit mijn pijn gewrongen.
Mijn lieve pen heeft mooi gezongen.
ik stap in bed. Ik geeuw en zucht.

En staan mijn versjes later soms te kijk
in ‘Gouden aren’ of in ‘Dichterschat’,
dan zegt de leraar bij deez pennespat:
‘Kijk jongens, hier had hij het moeijelijk.’

Simon Carmiggelt (1913-1987)

(Tell it to my heart, Paris Paloma)

Holst. Je zou kunnen denken aan de diepste donkerte van de nacht. Of aan de componist Gustav Holst, die van ‘The Planets’. Maar ik hou het hier & nu liever bij de dichter Adraan Roland Holst. Die van ‘laten we zacht zijn voor elkander, kind, want o de maatloze verlatenheden..’ Hopeloos ouderwets? Hopeloos alvast niet, wel integendeel.

Ik lees vanalles over hem. Zowel telkens hetzelfde als zeer uiteenlopende dingen. Vaststellingen die elkaar zowel bevestigen als tegenspreken. Dat hij de ‘Prins der dichters’ werd genoemd. Werd, want inmiddels zogezegd niet meer. Dat hij een verlangen koesterde naar een onbereikbaar Elysium. Gestorven aan de gevolgen van een val uit zijn bed.

Meer nog. Dat hij een rokkenjager & een hartenbreker zou zijn geweest. Dat hij tot op hoge leeftijd vrouwen op hun achterste sloeg, met de mededeling:‘Ik sla graag een goed figuur!’ Dat hij zichzelf ‘een geilaard tot in het graf’ heeft genoemd. Als ik dat glunderende hoofd bekijk, en die ondeugende ogen, wil ik dat allemaal graag geloven. So what?

In afwachting

De lucht, het licht — zij geven al blijk
dat haar huid en open ogen
in aantocht zijn: het uur verstrijkt
eindeloos naar ’t beloofd moment.

Zijn alle vogels weggevlogen?
Nog wordt haar stap niet op het grind
gehoord. Hij luistert en hij slaat
zijn ogen neer, een en al oor
zolang het licht nog leeg van haar is
en het uitkijken maar verstoort.

Hij weet dat zolang zij er nog
niet is, er overal gevaar is,
en hoort geritsel van bedrog
dat dan weer hier en dan weer daar is.

Zou zij, voor hij haar zelf kan horen,
hem dan ter elfder ure toch
nog gaan verloren?

A.Roland Holst (1888-1976)

Maar toch, welke vrouw zou niet willen dat zij op zulke verrukkelijke wijze zou worden opgewacht? Dichter bij dichterschap valt nauwelijks te komen, zou men kunnen denken.

In afwachting van gedichten die mij even aangenaam weten te verrassen, lijkt dit mij alvast onsterfelijk mooi. Al dan niet door een geilaard geschreven. Het verheft zich moeiteloos boven elke reputatie. Losgekomen van alles wat dat zou kunnen verhinderen.

Voor nu, voor straks of voor vanavond. Om toch nog iets te beleven, nu het veel te warm is om buiten te komen en het wereldnieuws al even verstikkend is als de ademloze hitte. Wetend weliswaar wat er in de wereld allemaal gaande is, nu we zelfs al niet meer schuldloos op een strand mogen zitten in de buurt van bosbranden.

Om tussendoor -eveneens als een soort guilty pleasure?- dan toch iets te beleven, onder de wervelende aanmoediging ‘Folow the light’ van ‘Veloscuro’, het audiovisuele project van de Australische kunstenaar Adam Brady. Gemaakt vanuit een passie voor beeldende kunst, klassieke muziek en compositie. Het combineert filmische muziek, surrealistische beelden en poëtische verhalen. Velo =sluier, curo = donker.

Out of the blue, for a happy few..?

Thanks to Adam Brady.

Dit doet hij inmiddels alvast niet meer:
naar mij kijken & mij herkennen als zijn voedstermoeder,
kauwen kunnen dat. Maar plots zag ik, dat hij geen hoogte
meer kon halen, hooguit nog een uiterst onvleugelijke meter.

Hij verschool zich bang huppend onder de laurierstruiken.
Ik vroeg me af: een jong, te vroeg uit het nest gevlogen?
Zou ik eindelijk mijn kans schoon kunnen zien? Ik zag hem
in gedachten al getemd op mijn schouder zitten.

Echter, dat bleek de volgende morgen geen optie meer:
ik vond hem met gespreide vleugels op een hoopje bladeren,
zwaar happend naar adem. Dus voorzichtig opgepakt
en in een doos op een handdoek gelegd.

Zijn stervensuur, zoveel werd al gauw duidelijk. Ik probeerde
nog met een pipetje wat water in zijn bekje te druppelen,
doch daar schrok hij alleen maar van. Ik zag hoe zijn veren
nog volop bezig waren zich te vernieuwen.

Niettemin verder nog helemaal intact. Dat bekende
grijze kauwenpruikje op z’n kop bleek bijzonder dikharig & zacht.
Even later lag hij ineens met een ver opengesperde blik
en hoop je natuurlijk: gestorven van ouderdom.

Ik wist dat kauwen rouwen om een gestorven medestander,
maar wou het tafereel niet afwachten gezien de hitte.
De vleesetende vliegen waren meteen niet meer weg te slaan,
dat kon ik niet goed verdragen. Toch spijt van achteraf.

Dus begraven onder de laurierstruiken, doch niet zonder
eerst een afgevallen blad over zijn opengesperde oog te leggen,
zodat hij mij tot onder de grond zou kunnen blijven herkennen.
Hem met aarde toegedekt, onder het gestolen motto: kauw van jou.

GTP-IMAGE 2?

Het was lijf-ontluisterend. Spiegel-onterend & verleptica-liserend. Althans wat mijn door de hitte bovengespitte zielement betrof, ontdaan van bedekte termen, zoals ‘ware-schoonheid-zit-van-binnen.’

Echter, de overprikkelde hypothalamus aldaar kreeg het welvoeglijke nog nauwelijks klaargespeeld. Bovendien bleek dat binnenste vooral uit zweet te bestaan & de daarmee gepaard gaande onfatsoenlijkheden.

Het lijf dat nog nauwelijks kleren verdroeg. Het geboezemte dat de beugels weigerde en naar een verdieping lager wou. Om van de lichtschuwe ontreddering van armen & benen dan nog niet te spreken.

De hangende oogleden half neergelaten als ‘blaffeturen’ want dat is het juiste woord: om daar dan ’s nachts mee naar de maan te blaffen, als het lijf geen dek wil, maar het dek er niettemin om schreeuwt.

Terwijl naast het bed de draaiende torenventilator als een wachter-op-de-morgen het verdorde landschap overschouwde ter preventie van moord & brand, in een poging de ‘natteboltemperatuur’ te temperen.

En dan dat heikel punt: mogen wij het al dan niet een hittegolf noemen? Hoe of het ook heet, het zal ons zowel worst als dorst wezen! Al heette het Hitlergolf: je moet het sowieso zien te overleven, dat soort horror.

En daar zijn ook, in alle soorten, de vliegen weer. Alledaagser kan ik het niet maken. Alhoewel: 200 vleugelslagen per seconde, en 80 km per uur? Zelfklevende pootjes en duizenden kleine lensjes in hun ogen, waarmee ze in slow motion kunnen waarnemen, 360 graden in het rond?

Ik moet weer denken aan die vreselijke kleefrolletjes, die je vroeger her en der zag hangen, en waaraan ik als kind reeds een gruwelijke hekel had: de wanhopige onmacht van die nog levende verkleefde vliegen.

Terwijl ik als kind zo kon genieten van hun kriebelende pootjes op mijn huid. Geen vlieg kwaad willen doen, dat was toen al aan mij besteed. En nog steeds red ik de zwalpende fruitvliegjes uit mijn wijnglas, om ze daarna voorzichtig droog te deppen met de punt van een stuk keukenrol.

Cyrille Offermans noemde Elias Canetti in de Groene Amsterdammer ‘Een onfrustreerbare humanist’: ‘Van sommige schrijvers hoop je dat ze heel oud worden. Van Elias Canetti hoopte ik dat meer dan van wie ook. Hij had nog zoveel te zeggen, zijn werk hield nog zoveel beloften in (hield? over zijn werk moet nog haast alles worden gezegd).

Maar mijn hoop dat Canetti een oudtestamentische ouderdom zou bereiken werd toch vooral ingegeven door het verlangen dat hij erin zou slagen de dood blijvend op afstand te houden. Van de niet-religieuze moderne denkers is er niemand die de dood zozeer als een onacceptabele schande heeft gezien, niemand ook die zich zozeer tegen die schande heeft verzet. Als er ooit iemand in zou slagen aan de dood te ontglippen, dan was het Canetti.

Bij wijze van afleiding schreef hij dagelijks twee uur ‘Aufzeichnungen’ op. Twee selecties daarvan zijn in het Nederlands vertaald. Uit de laatste, Vliegenpijn, citeer ik het laatste aforisme, een zin die illustratief is voor Canetti’s onbreekbare en onfrustreerbare humanisme: ‘Wanneer hij zegt dat hij aan niets gelooft dan aan gedaanteverandering, betekent dit dat hij zich oefent in het ontglippen, wel wetend dat hij de dood nog niet ontglippen zal, maar anderen, ooit anderen.’ Tot daar Cyrille Offermans.

Nu ik ‘Vliegenpijn’ in eigen bezit heb, vond ik daarin dat beklijvende verhaaltje terug, waaraan de titel van Canetti’s boek later is ontleend:

‘Het verschrikkelijkste verhaal vond ik vandaag, in de herinneringen van een vrouw, Misia Sert. Ik noem het vliegenpijn en geef het letterlijk weer: ‘Een van mijn slaapgenootjes was een kampioene geworden in de kunst van het vliegen vangen. Geduldige bestudering van die diertjes had het haar mogelijk gemaakt precies de plaats te vinden waar je de speld doorheen moest steken om ze op te prikken zonder dat ze stierven. Zij vervaardigde op deze manier kettingen van levende vliegen en raakte in verrukking over het hemelse gevoel dat haar huid ervoer bij de aanraking van de wanhopige voetjes en trillende vleugeltjes.’

En daar ga ik het bij laten, opnieuw enigszins met verstomming geslagen. Bovendien, veel te warm voor meer. Zélfs voor de vliegen.

                    Waar nuttig of nodig
                    trek ik mij terug
                    in eigen behoeftig behelp.

                    Maar niet als een oester
                    die wordt losgerukt,
                    uit eigen geforceerde schelp.

                    Laat staan als een mossel,
                    door hitte vermurwd,
                    zich open puffend in een pot.

                    Hoewel, zelfs als stoffelijk
                    overschot nog lekker 
                    gevonden worden: why not?

              HIJ IS.
              HIJ BEWOONT EEN KURAS.
              HIJ IS. HIJ BEVEELT.

              GOOIT KASTANJES IN ANDERMANS VUUR.
              LACHT IN ZIJN MODDEREN VUIST.
              BEVEELT.

              HIJ IS EEN STUIPENDE PRUIK
              VAN GEWICHTIGHEID.
              EEN BUIK.
              BEVEELT:

              AANSTAANDE LIJKEN IN HET GELID.
              HIJ IS.
              OOGSTENDE HEREBOER
              OP ANDERMANS DODENAKKER.
              BEVEELT.

              HAND DIE ZICH SLUIT
              ROND ANDERMANS STROT.
              HIJ IS.
              BLIJVEND.



              ELLEN WARMOND (1930-2011)

Ruben Monakhov

Vannacht zou ik de volle maan willen toeschrijven
aan de dichter Willem van Toorn, die vandaag
twee jaar geleden de ‘Blue Planet’ heeft verlaten.

Daan Cartens blikte toen terug op het leven en werk van zijn
goede vriend Willem van Toorn die ‘hartelijk en gul was, maar ook
eigengereid en eigenwijs en trots was op zijn ijdelheid.’

‘Op 18 mei 2024 stuurde Willem zijn vrienden een mailtje:
‘Helaas moet ik het laten afweten bij de presentatie van 30 mei.
Ik ben in het (uitstekend) ziekenhuis van Chateauroux beland.
Pech, hè!‘

‘Die presentatie betrof zijn laatste werk: ‘Kafka voor
beginners’, een aanstekelijke inleiding voor Kafkalezers,
geschreven in de klare taal die Van Toorn eigen was.
Hij heeft zijn boek nog in handen gehad, maar de eerste
positieve kritieken heeft hij niet meer kunnen lezen.
Hij overleed in de ochtend van 31 mei 2024, 88 jaar oud.’

Aldus Daan Cartens, hoewel die eerder ooit had gezegd:
“Willem gaat niet dood, die leeft veel te graag.”

Moge de volle maan vannacht haar licht laten schijnen over
Willem van Toorn zijn opmerkelijk nalatenschap, waarvan
hieronder een bevestiging ‘ins blaue hinein’.

Een kraai bij Siena

Hoe een kraai vliegt over de heuvels
bij Siena: een verkreukelde zwarte lap
boven het koperen landschap.
Werkt zich rot, denk je van onderaf,
met die averechtse vleugels.

Door de kijker zijn slimme snavel,
zijn eigenwijs hoofd: hij lapt
het toch maar. Niet de begaafde
vlechtwerken boven de stad
van de zwaluwen — hij blijft een aardse

zitter, die heeft gedacht: waarom
zij wel verdomme? en is opgestegen
om zich verbaasd te begeven
naar dit veel te grote blauw.

Hoe zich deze woorden bewegen
ongeveer van mij naar jou.

Willem van Toorn (1935-2024)
uit: Ik maak je hierin aanwezig (Querido, 2026)

En na het songfestivalgedruis, the sound of silence?
Alsook de bedenking: wat is er mis met een gewoon mooi liedje?
Zo’n liedje dat zich woord voor woord ontvouwt
en je verwonderd doet opkijken. Gezongen door een stem
die gerust mag kraken, mooie liedjes malen daar niet om.

Doch zonder windmachines, blote billen en uitzinnige
aankleedsels hebben veel liedjes blijkbaar niet veel meer om het lijf.
En daar horen, zo te horen, dampkring-ontvliedende kreten bij,
alsof ze op elke planeet moeten worden gehoord:
er mocht daar ook eens leven zijn..

Hijgende rond crossende zingmensen waarvoor
men in katzwijm valt, onder een flikkerend uitspansel,
zo groot als het heelal. Ik geef toe: mijn gezeur klinkt
behoorlijk ouderwets. Maar ach, wou de merel nog maar
zingen, je zou mij niet zo horen klagen.

Niettemin: ze zijn er nog wel, die mooie liedjes
voor des levens eeuwigheid. Alsof gezongen in de stilte van
de nacht, zoals bijvoorbeeld Frank Vander Linden dat kan,
of Robert Long, Stef Bos, Jan De Wilde…. Je moet er alleen
wat langer voor willen wakker blijven. Of slapeloos, desnoods.